Badania genetyczne w celu dostosowania leków na serce?

Twoje geny wpływają na to, jak Twój organizm reaguje na wiele leków. Jednak badania farmakogenomiczne wciąż nie są gotowe do powszechnego stosowania.

Większość testów genetycznych skupia się na prawdopodobieństwie wystąpienia u Ciebie określonych chorób lub stanów zdrowia. Jednak niektóre z nich – znane jako testy farmakogenomiczne (lub farmakogenetyczne) – mogą ujawnić, w jaki sposób Twój organizm może reagować na różne leki. Do tej pory naukowcy zidentyfikowali ponad 400 wariantów genetycznych, o których wiadomo, że wpływają na metabolizm wielu leków, w tym leków obniżających poziom cholesterolu lub zapobiegających zakrzepom krwi.

W teorii wiedza o tym, jak ludzie metabolizują poszczególne leki, może pomóc lekarzom wybrać najbezpieczniejsze i najskuteczniejsze leczenie pacjentów. Ale w praktyce, nie jest to takie proste.

Farmakogenomika popularnych leków nasercowych

CPIC publikuje wytyczne, aby pomóc lekarzom zrozumieć, w jaki sposób dostępne wyniki badań genetycznych mogą być wykorzystane do optymalizacji terapii lekowej. Poniżej znajduje się podsumowanie informacji na temat dwóch powszechnie stosowanych leków nasercowych.

Simwastatyna (Zocor) jest przepisywana w celu obniżenia wysokiego poziomu cholesterolu. Warianty w genie zwanym SLCO1B1 są związane z rzadką formą bólu mięśni (miopatia) powodowaną przez statyny. Większość ludzi ma dwie normalne wersje genu i raczej nie są oni zagrożeni. Około jedna trzecia ludzi ma jedną lub dwie kopie ryzykownego wariantu. Nie oznacza to, że na pewno rozwinie się u nich miopatia – po prostu są bardziej zagrożone. Na przykład, nawet jeśli należysz do około 2% populacji, która posiada dwie kopie ryzykownego wariantu, prawdopodobieństwo wystąpienia miopatii wywołanej przez statyny wynosi tylko 17 na 1000. Ale jako środek ostrożności, osoby z kopiami ryzykownych wariantów powinny przyjmować simwastatynę tylko w dawkach do 40 miligramów dziennie lub stosować alternatywną statynę. Związek SLCO1B1 z miopatią może również dotyczyć atorwastatyny (Lipitor), ale na razie pozostaje to niejasne.

Klopidogrel (Plavix) jest przepisywany w celu zapobiegania zakrzepom krwi po zawale serca lub wszczepieniu stentu. Warianty genu o nazwie CYP2C19 wpływają na to, jak dobrze dana osoba przekształca klopidogrel do jego aktywnej postaci w organizmie. Większość ludzi jest ultraszybkimi metabolizatorami i dlatego uzyskuje pożądaną skuteczność. Ale około 30% ludzi jest średnio lub słabo zmetabolizowanych, co oznacza, że lek jest mniej skuteczny, potencjalnie narażając ich na większe ryzyko powstania niebezpiecznych zakrzepów. Osoby z takimi wariantami mogą skorzystać z alternatywnego leku przeciwzakrzepowego, takiego jak prasugrel (Effient) lub tikagrelor (Brilinta).

Brak wyraźnych korzyści

Sama wiedza o powiązaniu leku z genem nie wystarczy, by stwierdzić, czy ta informacja wpłynie na poprawę zdrowia danej osoby. Jak dotąd nie ma wyraźnych dowodów na korzyści dla przeciętnej osoby, która ma lub jest zagrożona chorobą serca.

Podobnie jest w przypadku testów farmakogenomicznych dla leków psychiatrycznych, które w ostatnich latach zostały wprowadzone na rynek bezpośrednio do konsumentów. Chociaż niektóre badania sugerują możliwe korzyści, FDA twierdzi, że testy te nie mają udowodnionej wartości. Problem? Wiele innych czynników – w tym wiek, płeć, kiedy i co ostatnio jadłeś oraz inne przyjmowane leki – może wpływać na poziom leków w twoim organizmie.

Nowe informacje na podstawie starych wyników

Ponad milion osób wykonało już psychiatryczny test farmakogenomiczny (według jednej z wiodących firm w branży) i w związku z tym może znać skład swojego genotypu – w tym gen CYP2C19, który reguluje enzym wpływający na rozkład niektórych leków przeciwdepresyjnych, a także niektórych innych leków, w tym środka przeciwzakrzepowego – klopidogrelu (Plavix). Ponad 10 milionów ludzi zamówiło testy w firmie zajmującej się badaniami genetycznymi bezpośrednio u konsumentów.

Jeśli masz informacje farmakogenomiczne z jednego z tych testów, warto podzielić się nimi z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej i kardiologiem. Na przykład, jeśli miałeś zawał serca, możesz potrzebować stentu, maleńkiej rurki z siatki, która otworzy zablokowaną tętnicę serca. Zazwyczaj lekarz przepisuje wtedy klopidogrel, aby zapobiec powstawaniu zakrzepów. Ale jeśli wiesz, że słabo reagujesz na leki, może rozważyć przepisanie alternatywnego leku (czego nie robi się rutynowo ze względu na koszty).

Podobnie, wyniki farmakogenomiczne dla genu SLCO1B1 mogą dać pewne informacje na temat ryzyka wystąpienia efektów ubocznych ze strony mięśni w przypadku jednej z popularnych statyn, simwastatyny (Zocor) i ewentualnie atorwastatyny (Lipitor). Ale prawdopodobnie nie ma to zastosowania w przypadku innych statyn. Konieczne są dalsze badania, zanim testy farmakogenomiczne będą stosowane w rutynowych wizytach u pacjentów z chorobami serca.